Biểu đồ trắng đen (Solid - Void) là công cụ phân tích thị giác mạnh mẽ nhất để bóc tách mối quan hệ giữa khối tích xây dựng và khoảng không gian kiến trúc. Dưới đây là các cấp độ đọc hiểu không gian qua thủ pháp này:

Nền và Hình (Figure-ground)

• Làm rõ "dấu chân" (footprint) của công trình trong tổng thể quy hoạch. Phương pháp này thường được ứng dụng mạnh mẽ trong phân tích đô thị (urban analysis) hoặc lập tổng mặt bằng (site plan) để xem xét mật độ xây dựng.

Khối và Rỗng (Mass - void)

• Thể hiện trực quan tỷ lệ chiếm chỗ của khối vật chất so với khoảng trống, phục vụ đắc lực cho việc nghiên cứu hình khối (concept massing) ngay từ giai đoạn ý tưởng.

Phân cấp không gian (Spatial hierarchy)

• Dựa vào sự chênh lệch kích thước của các khoảng trống (void lớn - nhỏ) để phân định rạch ròi đâu là không gian chính - phụ, hoặc vạch ra ranh giới giữa khu vực công cộng (public) và khu vực riêng tư (private).

Rỗng chuyển động (Circulation void)

• Nhấn mạnh khoảng trống chính là không gian huyết mạch (như giếng trời - atrium, sân trong - courtyard, hành lang - corridor), nơi diễn ra sự di chuyển và kết nối trực tiếp của con người.

Nguyên tắc thiết kế cốt lõi

Một diagram xuất sắc phải đạt độ tối giản tối đa, sử dụng sự tương phản mạnh mẽ để làm bật ý đồ kiến trúc. Cần nhớ rằng, "Void" không phải là phần còn lại sau khi xây "Solid", mà chính nó định nghĩa toàn bộ trải nghiệm không gian.

Kết luận

Nhìn vào một bản vẽ Solid - Void chuẩn mực, người xem sẽ lập tức nắm bắt được vị trí khối xây, hình thái khoảng trống và kịch bản di chuyển của con người một cách trơn tru nhất.

Góc thảo luận

Trong quá trình lên concept cho các công trình nhà phố hẹp và sâu, theo Bạn, làm thế nào để vận dụng tư duy "Circulation void" (rỗng chuyển động) vào hệ thống giếng trời trung tâm để vừa đảm bảo giao thông đứng thông thoáng, vừa tạo ra sự phân cấp không gian (public - private) rõ rệt giữa các tầng mà không làm vụn nát khối (mass) tổng thể?

Nguồn: Làm Kiến trúc sư nói chung cũng "nhàm"